الشيخ وحيد الخراساني

192

توضيح المسائل ( فارسي )

امامي وحلال زاده وزنده - هر چند به ادراك حيات أو در حالي كه مميز باشد - وعادل وبنابر احتياط واجب بالغ باشد . وعادل كسى است كه كارهايى را كه بر أو واجب است به جا آورد وكارهايى كه بر أو حرام است ترك كند ، ونشانهء عدالت اين است كه در ظاهر شخص خوبى باشد كه اگر از أهل محل يا همسايگان أو يا كساني كه با أو معاشرت دارند حال أو را بپرسند خوبى أو را تصديق نمايند . ومجتهدي كه انسان از أو تقليد مى كند - در صورتي كه علم اگر چه اجمالا به اختلاف بين مجتهدين در فتوا نسبت به مسائل محل ابتلاء داشته باشد - بايد اعلم باشد ، يعنى در فهميدن حكم خدا ووظايف مقرره به حكم عقل وشرع از تمام مجتهدهاى زمان خود بهتر بوده ، مگر اين كه قول غير اعلم مطابق با احتياط باشد . مسأله 3 - مجتهد واعلم را از چند راه مى توان شناخت : ( أول ) آن كه خود انسان يقين كند ، مثل آن كه در مرتبه اى از علم باشد كه بتواند مجتهد واعلم را بشناسد . ( دوم ) آن كه دو نفر عالم عادل كه مى توانند مجتهد واعلم را تشخيص دهند ، مجتهد يا اعلم بودن كسى را تصديق كنند به شرط آن كه دو نفر عالم عادل ديگر با گفتهء آنان مخالفت ننمايند ، وأقوى ثبوت اجتهاد واعلميت به گفتهء ثقهء خبير است در صورتي كه ظن بر خلاف گفتهء أو نباشد . ( سوم ) آن كه عده اى از أهل علم كه مى توانند مجتهد واعلم را تشخيص دهند واز گفتهء آنان اطمينان پيدا شود ، مجتهد بودن يا اعلم بودن كسى را تصديق كنند . مسأله 4 - اگر بين دو مجتهد يا بيشتر در فتاواى مورد ابتلا علم به اختلاف باشد - اگر چه اجمالا - در صورتي كه بداند يا حجت شرعيه بر تساوى آنان در علم باشد بايد به فتواى كسى كه فتواى أو مطابق با احتياط است عمل كند ، وچنانچه فتواى يكى از آنان مطابق با احتياط نباشد - مثل اين كه يكى فتوا به قصر وديگرى فتوا به تمام بدهد - احتياط كند به جمع بين آن دو . واگر احتياط ممكن نباشد - مثل اين كه يكى فتوا به وجوب عملي وديگرى